اکران و بررسی مستند «بمب ساعتی»

نشست اکران مستند «بمب ساعتی» و تحلیل و بررسی این مستند با حضور یکی از سازندگان این مستند، به همت هسته عدالت پژوهی و هسته سلامت مرکز رشد، عصر روز چهارشنبه ۱۲ دی ماه در سالن شهید طهرانی مقدم مرکز رشد برگزار شد.

مستند «بمب ساعتی» ساخته کمیل سوهانی و حسین خداپرست است که به سفارش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سال ۹۵ و ۹۶ ساخته شده و در آبان ماه سال جاری رونمایی شد. این مستند به وضعیت چالش برانگیز «صندوق ­های بازنشستگی» در ایران و تغییرات نگران ­کننده شاخص ­های کلیدی آن در سال ­های اخیر می پردازد.

در ابتدای این نشست، آقای حسین خداپرست، ضمن بیان تاریخچه ­ای از فعالیت ­های خود در عرصه مستندسازی مانند ساخت مستند «آرزو» که به نقد و بررسی طرح تحول سلامت در دولت دوازدهم می ­پردازد، به زمینه­ ها و ریشه­ های شکل ­گیری مستند «بمب ساعتی» پرداخت. او افزود: «این مستند با پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و شخص آقای دکتر میدری در بهار سال ۱۳۹۵ کلید خورد. فرآیند پژوهش، فیلم برداری، تدوین و اصلاحات در نهایت منجر به اتمام این اثر در شهریور ۱۳۹۶ شد و در نهایت بعد از حدود یکسال امور اداری و تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در آبان ۹۷ رونمایی شد».

در ادامه نشست، مستند «بمب ساعتی» نمایش داده شد. بعد از اکران مستند، نقد و بررسی پیرامون ابعاد گوناگون محتوایی این مستند از سوی حاضرین و پژوهشگران هسته عدالت ­پژوهی مرکز رشد صورت پذیرفت. ساختار فرمی مستند، پرداخت بیش از حد به الگوهای مشابه خارجی بحران صندوق ­های بازنشستگی، مسئله امکان و مطلوب بودن بنگاه­ داری یا عدم بنگاه­ داری صندوق ­ها به عنوان نهادهای بین­ نسلی، نبود سیر زمانی و تاریخی مشخص در مستند، صورت­ بندی خاص از مسئله صندوق­ ها و نگاه یک­سویه مستند در ریشه­ های این بحران، عدم توجه به ساختار صندوق­ های بازنشستگی در ساختار کلان ­تر نظام سرمایه­ داری و عدم ارائه راه حل و پیشنهاد مشخص جهت اصلاح وضعیت صندوق­ ها از جمله ابهامات و انتقادات مطرح شده پیرامون مستند بود.

در انتهای این نشست، آقای خداپرست به پاسخ و تحلیل انتقادات مطرح شده پیرامون مستند پرداختند. از منظر ایشان، وجوه مشابهت میان بحران در کشورهایی مانند یونان با ایران بیش از وجوه افتراق است. ایشان افزودند: در این مستند تلاش شد تا نقش دولت و نظام قانون­گذاری در شکل ­گیری زمینه­ های این بحران به شکل کامل پرداخته شود و در عین حال فضای کلی مستند امیدوارانه و به دور از یأس باشد. در نهایت این مستند تلاش دارد تا بر نظام تصمیم ­سازی و تصمیم­ گیری کشور اثر گذاشته و مسیر اصلاحات اساسی از طرق ایجاد یک اجماع ملی دنبال شود.

بحران صندوق­ های بازنشستگی که سوژه مستند «بمب ساعتی» شده است؛ در وابستگی فزاینده منابع این صندوق­ ها به بودجه عمومی دولت نمایان است و در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸، بیش از ۸۱ هزار میلیارد تومان از منابع عمومی دولت را به خود اختصاص داده است. از نگاه مستندسازان، تغییرات جمعیتی، قوانین بیش از حد سخاوتمندانه با انواع قوانین بازنشستگی ­های پیش از موعد، مدیریت غیرکارشناسی و بنگاه­ داری صندوق­ ها و نگاه دولت به ساختار کلی این صندوق­ ها از ریشه­ های شکل دهنده این بحران است. از نگاه این مستند، حل این بحران نیازمند تصمیم­ های سخت، اجماع ملی و تصحیح خطاهای گذشته با عزم راسخ برای اصلاحات اساسی حول قواعدی چون سن بازنشستگی، میزان مستمری، ساختار سرمایه ­گذاری و نحوه تعیین حق بیمه است.

از نکات جالب و البته عجیب این مستند، گفتگو با مسئولین فعلی و گذشته وزارت کار و رفاه اجتماعی، سازمان تأمین اجتماعی و شرکت سرمایه ­گذاری تأمین اجتماعی (شستا) است که در قامت تحلیل ­گر مسئله­ ای برآمده­ اند که خود از علل شکل دهنده آن هستند.

دیدگاهتان را بنویسید